Phương pháp dạy bé 1 tuổi tập nói – Bé chậm nói phải làm sao

Trong hành trình phát triển của trẻ nhỏ, việc hỗ trợ bé tập nói từ giai đoạn 1 tuổi đóng vai trò quan trọng trong việc khơi dậy tiềm năng ngôn ngữ của chúng. Phương pháp dạy trẻ 1 tuổi tập nói không chỉ giúp bé thể hiện suy nghĩ, cảm xúc mà còn là cơ hội tương tác, kết nối sâu hơn với thế giới xung quanh. Hãy cùng khám phá những cách thú vị để hỗ trợ bé phát triển khả năng giao tiếp từ sớm.

Khi nào nên dạy bé 1 tuổi tập nói?

Với những người mới trở thành cha mẹ lần đầu, thì việc xác định thời điểm thích hợp để hướng dẫn con 1 tuổi bắt đầu tập nói luôn là một vấn đề vô cùng quan trọng và thường được đặt dấu chấm hỏi. Có thể khẳng định rằng tất cả những người làm cha mẹ đều tràn đầy kỳ vọng về khoảnh khắc con yêu thơ thảo lắp bắp cất lên những tiếng gọi ngọt ngào: “Mẹ ơi!” hay “Bố ơi!” đầy cảm xúc. Theo quá trình phát triển bình thường, trẻ em thường sẽ bắt đầu học cách sử dụng ngôn ngữ trong khoảng thời gian đầu tiên của cuộc đời, kéo dài khoảng 2 năm.

Tuy nhiên, trước khi thực hiện điều này, trẻ cần một khoảng thời gian khá dài để chuẩn bị và thích nghi với việc thể hiện những dấu vết đầu tiên của ngôn ngữ. Vì thế, cha mẹ cần cải thiện khả năng sử dụng ngôn ngữ của mình, đồng thời tăng cường việc lắng nghe và quan sát con hơn để có thể hướng dẫn và thể hiện mẫu về cách sử dụng ngôn ngữ trong giai đoạn này.

Khi bắt đầu giai đoạn này, trẻ thường sẽ phát triển những âm thanh đơn giản như “ê”, “a”, “ô” và sau đó sẽ bắt đầu kết hợp chúng để tạo thành các từ ngữ. Đây chính là thời điểm mà trẻ thích thú với việc thử nghiệm khả năng ngôn ngữ của mình. Vào thời điểm này, cha mẹ có thể bắt đầu hướng dẫn trẻ tập nói, ngay khi trẻ mới 1 tuổi. Có nhiều trẻ, ngay cả khi mới 1 tuổi và nửa, đã có thể tạo thành những câu có độ dài tới 4 từ. Tuy nhiên, cũng không hiếm trường hợp trẻ đạt độ tuổi 2 mà vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm ngôn ngữ. Tuy thế, cha mẹ không nên quá lo lắng, mà thay vào đó, nên kiên trì hướng dẫn trẻ và tạo điều kiện cho trẻ tiến bộ. Khi trẻ lớn lên và vào trường học, họ vẫn có thể theo kịp bạn bè cùng trang lứa.

dạy bé 1 tuổi tập nói

Phương pháp dạy bé 1 tuổi tập nói

Hiện tại, có một loạt các phương pháp dạy bé 1 tuổi nói được đánh giá cao về hiệu quả, trong số đó có thể kể đến 9 phương pháp sau:

Thường xuyên trò chuyện cùng bé

Một trong những cách quan trọng nhất để giúp bé phát triển khả năng nói chuyện là thường xuyên tương tác và trò chuyện cùng bé. Bất kể bé vẫn chưa thể hiểu nội dung của cuộc trò chuyện, việc cha mẹ dành thời gian để giao tiếp với bé từ khi mới sinh ra là rất quan trọng. Việc này giúp xây dựng các kết nối trong tư duy của bé, giúp bé làm quen với âm thanh từ sớm, và tạo nền tảng cho việc học nói sau này. Khi cha mẹ nói chuyện với bé, việc ôm bé và nhìn thẳng vào mắt bé không chỉ giúp bé tập trung vào cách phát âm mà còn khuyến khích bé lắng nghe một cách tập trung.

Đặt câu hỏi cho bé

Một cách khác để thúc đẩy khả năng nói chuyện của bé là đặt câu hỏi cho bé. Khi bé đạt khoảng 6 tuần tuổi, bé bắt đầu quan tâm hơn đến môi trường xung quanh. Vì vậy, cha mẹ nên thường xuyên đặt ra những câu hỏi cho bé, ngay cả khi bé chưa thể trả lời. Các câu hỏi đơn giản như “Bé có đói không?”, “Bé muốn uống sữa không?”, “Bé có lạnh không?” có thể được sử dụng. Ngoài ra, cha mẹ cũng có thể chỉ vào các đối tượng trong môi trường và đọc tên của chúng cho bé. Ví dụ, cha mẹ có thể trỏ vào TV và nói “Nhìn kìa, đó là TV” hoặc “Bố đang ở đó kìa”, hoặc trỏ vào con mèo và nói “Nhìn đây, có một con mèo đó”. Thực hiện điều này giúp bé quen thuộc hơn với môi trường xung quanh, học từ vựng mới và phân biệt các đối tượng.

Khuyến khích bé nói chuyện

Một phương pháp quan trọng khác để tạo điều kiện cho bé phát triển khả năng nói chuyện là khuyến khích bé tham gia vào cuộc trò chuyện. Khi bé đạt 3 – 4 tháng tuổi, bé sẽ bắt đầu phát ra các âm thanh đơn giản như “ahh, ohh”, và khi bé lớn hơn, các âm thanh này trở nên rõ ràng hơn, phát triển thành các âm tiếp bập bẹ. Đây là thời điểm bé bắt đầu học cách giao tiếp. Vì vậy, cha mẹ cần khuyến khích bé tham gia vào cuộc trò chuyện bằng cách bắt chước lại những âm thanh mà bé tạo ra, và đáp lại chúng. Điều này sẽ giúp bé cảm thấy hứng thú và tự tin hơn trong việc tham gia vào các hoạt động nói chuyện.

Thể hiện tình cảm cá nhân

Ban đầu, bé chỉ thể hiện sự kết nối qua những âm thanh đơn giản như ê a, bập bẹ mà không mang ý nghĩa rõ ràng. Tuy nhiên, theo thời gian, bé sẽ bổ sung vào giao tiếp của mình những nhịp điệu đa dạng. Đến khi đạt 6 tháng tuổi, bé sẽ dần nhận thức được những cảm xúc của người lớn thông qua cách diễn đạt. Đồng thời, giai đoạn này cũng chứa đựng khả năng của bé trong việc tạo ra nhiều âm điệu hơn, nhằm thu hút sự chú ý và truyền đạt nhu cầu cá nhân như đói, khó chịu và vân vân.

Khi này, cha mẹ nên phản hồi mạnh mẽ hơn với bé bằng cách sử dụng những lời như “Con nói đúng vậy”, “Mẹ biết rồi con ạ”, hoặc “Con đói rồi phải không? Mẹ sẽ cho con ăn ngay”. Thay vì chỉ đơn giản nhìn và mỉm cười đáp trả bé.

Hát cho bé nghe

Một cách hiệu quả để giúp bé tập nói ở tuổi 1 là hát những bài hát nhẹ nhàng cho bé nghe. Cha mẹ có thể chọn những bài hát thiếu nhi ngắn gọn, có giai điệu lặp đi lặp lại. Phương pháp này không chỉ giúp bé dễ dàng ghi nhớ từ ngữ mà còn khuyến khích bé bắt chước và thử nghiệm cách diễn đạt. Nhiều cha mẹ đã sử dụng cách này để giúp bé mở rộ từ vựng của mình.

Khám phá thế giới qua truyện

kể Ngoài việc hát hò, cha mẹ nên thường xuyên đọc truyện cho bé nghe. Có thể chọn những cuốn truyện tranh, truyện thiếu nhi hoặc truyện cổ tích và kết hợp việc chỉ vào hình minh họa trong sách. Những câu chuyện này không chỉ là nguồn cảm hứng cho tâm hồn bé mà còn giúp bé xây dựng vốn từ vựng phong phú hơn.

dạy trẻ 1 tuổi tập nói

Chơi đùa cùng con

Tham gia vào hoạt động chơi đùa cùng với con là một phương pháp hữu ích để khuyến khích bé 1 tuổi phát triển khả năng ngôn ngữ. Thay vì để con tự chơi, cha mẹ nên chung tay tham gia vào các trò chơi và trong lúc chơi, có thể hướng dẫn bé cách phát âm tên của từng món đồ chơi. Phương pháp này sẽ giúp bé tiếp xúc tự nhiên với ngôn ngữ, không cảm thấy bị gò bó hay chán chường. Điều này còn giúp tạo dựng mối quan hệ đặc biệt giữa mẹ (hoặc cha) và con, cùng với việc tăng cường khả năng ghi nhớ, thúc đẩy quá trình học nói một cách hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, trong quá trình này, cha mẹ cần chọn những món đồ chơi an toàn, có khả năng thúc đẩy trí tuệ cho bé, chẳng hạn như các bộ xếp hình, lego thay vì những đồ chơi điện tử hoặc có nguy cơ gây thương tích.

Trả lòi tiếng khóc của con

Đối với việc đáp ứng tiếng khóc của con, cần hiểu rằng việc bé 1 tuổi không chỉ thể hiện cảm xúc bằng cách kêu gào mà còn thông qua tiếng khóc. Khi con khóc, đó là cách bé thể hiện rằng có nhu cầu về mặt thể chất. Trong tình huống này, cha mẹ không nên cảm thấy bực mình hay không hài lòng, mà nên tương tác với bé qua việc nói chuyện, hỏi thăm như “Bé khóc vì sao nhỉ?” hay “Bé có đói hông?”.

Xây dựng vốn từ cho bé

Về việc phát triển từ vựng cho bé, khi bé đã đạt 1 tuổi, thường đã biết một vài từ đơn giản. Vì vậy, đây là thời điểm quý báu để khuyến khích bé tiếp tục phát triển khả năng ngôn ngữ của mình, thậm chí khi bé phát âm sai hoặc không rõ ràng. Trong trường hợp này, cha mẹ nên thẳng thắn sửa lỗi phát âm cho bé, giúp bé học cách phát âm đúng. Đồng thời, có thể xây dựng vốn từ vựng cho bé bằng cách đặt ra các câu hỏi có sự lựa chọn. Ví dụ như “Bé muốn ăn táo hay chuối?”, “Bé thích váy hồng hay váy xanh?”, “Bé muốn chơi máy bay hay tàu hỏa?”.

Lưu ý khi dạy bé 1 tuổi tập nói

Hơn nữa, trong quá trình hướng dẫn bé 1 tuổi phát triển khả năng nói, có một số điều quan trọng mà các bậc phụ huynh cần thảo mãn:

  1. Khoan dung và kiên nhẫn: Cha mẹ hãy thể hiện sự khoan dung và kiên nhẫn khi hỗ trợ bé tập nói. Không nên lấn át bởi sự lo lắng hay vội vàng, vì tư duy và cảm xúc của bản thân cũng có thể tác động đến tâm hồn và cảm xúc của đứa trẻ.
  2. Sửa lỗi một cách nhẹ nhàng: Khi bắt gặp bé phát âm sai, việc của cha mẹ là sửa lỗi một cách nhẹ nhàng. Điều này giúp bé tránh việc hình thành thói quen sai lầm. Về lâu dài, nếu không được chỉnh sửa kịp thời, việc sửa đổi sẽ trở nên khó khăn hơn khi bé lớn.
  3. Lắng nghe và không cắt ngang: Không nên cắt ngang lời của bé khi đang thể hiện ý kiến, bởi việc này có thể làm bé cảm thấy không được tôn trọng và dẫn đến việc bé không muốn tham gia giao tiếp. Hãy dành thời gian lắng nghe và đáp ứng đúng cách.
  4. Tạo môi trường giao tiếp thuận lợi: Tạo ra môi trường thuận lợi để bé có nhiều cơ hội giao tiếp với mọi người, đặc biệt là bạn bè cùng độ tuổi. Việc này giúp bé phát triển sự tự tin và niềm đam mê trong việc nói chuyện.
  5. Mẫu mực cho bé: Cha mẹ đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành hành vi của bé. Bé thường học theo những gì người lớn làm. Vì vậy, khi giao tiếp, cha mẹ cần chú ý đến việc sử dụng từ ngữ chính xác và lịch sự.
  6. Luôn đồng hành và quan sát: Đứa trẻ ở độ tuổi này rất tò mò và năng động. Hãy luôn đồng hành cùng bé, quan sát và đảm bảo an toàn cho bé trong mọi hoạt động. Điều này cũng giúp bé cảm thấy có sự ủng hộ từ cha mẹ.
  7. Can thiệp đúng lúc: Nếu bạn thấy rằng bé có tiến trình tập nói chậm hơn so với trung bình, hãy không ngần ngại đưa bé đi khám để nhận được đánh giá chuyên nghiệp và có kế hoạch can thiệp kịp thời nếu cần thiết. Điều này sẽ giúp bé vượt qua khó khăn và phát triển khả năng nói tốt hơn.

bé 1 tuổi tập nói

Mẹ cần làm gì khi con chậm nói?

Trong thực tế, việc hướng dẫn các em nhỏ có tuổi 1 để phát triển kỹ năng giao tiếp không phải lúc nào cũng thuận lợi và thành công mỹ mãn. Người mẹ trong việc truyền đạt kiến thức này cũng không tránh khỏi những thách thức cụ thể. Ngoài ra, cũng không thể loại trừ một số trường hợp các em bé phát triển chậm trong việc nói chuyện, thậm chí khi mẹ đã rất tích cực và đúng cách trong việc hướng dẫn chúng.

Sự việc các em nhỏ phát triển kỹ năng nói chậm có thể do một loạt những nguyên do mà chúng ta cần điều tra, xác định để có thể hiểu rõ nguyên nhân đứng sau, từ đó tìm ra cách thích hợp nhất để giúp các em phát triển khả năng sử dụng ngôn ngữ riêng của mình trước khi bước vào giai đoạn học tập.

Nếu mẹ có bất kỳ nghi ngờ nào về việc các em nhỏ phát triển kỹ năng nói chậm do một lý do gì đó, quan trọng là đưa các em đến bác sỹ để kiểm tra sớm. Điều này bởi vì việc đặt ra chẩn đoán và thực hiện biện pháp khắc phục càng sớm càng có lợi cho sự phát triển của các em nhỏ.

Liên quan đến vấn đề phát triển ngôn ngữ chậm, để có cái nhìn rõ hơn về nguyên nhân, các bước kiểm tra sau đây có thể được thực hiện:

Kiểm tra thị giác và thính giác

Việc kiểm tra khả năng thính giác giúp xác định xem liệu các em có gặp vấn đề về thính lực hay không, bởi vì điều này có thể là nguyên nhân dẫn đến vấn đề nói chậm. Theo các chuyên gia, trong mỗi 1.000 trẻ sơ sinh, có khoảng 3 trẻ gặp vấn đề về thính lực. Điều này cũng là một yếu tố chính gây ra việc các em nhỏ phát triển kỹ năng ngôn ngữ chậm.

Đánh giá khả năng phát triển ngôn ngữ

Vấn đề rối loạn ngôn ngữ thường được xem xét như một trong những nguyên nhân của vấn đề phát triển ngôn ngữ, gây ra sự chậm trễ trong việc nói chuyện của các em. Vì thế, việc kiểm tra khả năng phát triển ngôn ngữ của các em là cần thiết để tìm ra phương pháp điều trị thích hợp. Trong đó, việc giao tiếp thường xuyên và tham gia các hoạt động chơi cùng các em, như các trò chơi có tính chất cải thiện ngôn ngữ, sẽ được coi là một trong những cách thức hiệu quả để giúp cải thiện khả năng ngôn ngữ của các em.

Sàng lọc phát triển tổng thể

Theo thống kê ở Hoa Kỳ, có tới 17% trẻ em gặp vấn đề về phát triển hoặc hành vi, trong đó bao gồm cả rối loạn tự kỷ hoặc khuyết tật trong việc hiểu biết. Đây cũng là những yếu tố gây ra việc các em phát triển kỹ năng nói chậm. Vì thế, việc đánh giá tổng thể về phát triển của các em có thể giúp xác định nguyên nhân và từ đó tìm ra cách hiệu quả để giúp các em vượt qua tình trạng phát triển kỹ năng nói chậm.

Kết luận

Không có gì quý bằng việc chứng kiến sự phát triển của con yêu trong mỗi bước đi nhỏ của họ. Phương pháp dạy trẻ 1 tuổi tập nói không chỉ là việc hỗ trợ bé học ngôn ngữ, mà còn là cách chúng ta tạo nên những khoảnh khắc đáng nhớ, gắn kết tình thân và khám phá thế giới xung quanh cùng nhau. Hãy bắt đầu hành trình này ngay hôm nay, để tương lai của con tràn đầy tiềm năng và khả năng giao tiếp một cách tự tin. Hãy theo dõi Hành Trình Làm Mẹ để biết thêm nhiều kiến thức cũng như kinh nghiệm nuôi dạy con phát triển tốt nhé!

Có thể bạn quan tâm